Herinneren & herdenken

Jaarlijks ondersteunt en is het IHC aanwezig bij verschillende herdenkingen, zoals de Nationale Dodenherdenking op 4 mei op de Dam in Amsterdam, De Nationale Indiëherdenking op 15 augustus bij het Indiëmonument in Den Haag, de herdenkingen van kamp Amersfoort en kamp Vught en diverse herdenkingen op landgoed Bronbeek in Arnhem. 

Daarnaast werkt het IHC elk jaar met verschillende partners samen om de Nationale Indiëherdenking vorm te geven. Samen met Stichting Herdenking 15 augustus 1945 werkte het IHC toe naar het Herdenkingsprogramma. Waar het IHC en Stichting Herdenking ieder jaar zorgen voor het inhoudelijk deel van het programma van de Nationale Indiëherdenking, levert het Nationaal Comité 4 en 5 mei de organisatorische en logistieke ondersteuning tijdens de officiële plechtigheid in Den Haag. 

Op 15 augustus 1945 eindigde de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië en daarmee in het hele Nederlandse koninkrijk. Veel mensen weten niet dat er na 5 mei 1945 nog honderdduizenden Nederlanders in Nederlands-Indië onder erbarmelijke omstandigheden binnen en buiten Japanse kampen verbleven en ook de Indonesische bevolking zwaar leed. Mede daarom is de jaarlijkse Nationale Herdenking op 15 augustus in Den Haag zo belangrijk. Samen met het Nationaal Comité 4 en 5 mei en de Stichting Herdenking 15 augustus 1945 zet het Indisch Herinneringscentrum zich in voor de jaarlijkse de Indiëherdenking. Het doel voor de komende jaren is verbreding en verjonging om de herdenking relevant te houden voor nieuwe generaties.

Vanuit het IHC is programmamaker Suzanne Rastovac medeverantwoordelijk voor de samenstelling van het Middagprogramma en de landelijke publiciteitscampagne.

Een indruk van het middagprogramma van de Indiëherdenking 2018. Met oa Ellen Deckwitz, theater van Joenoes Polnaija, dans van Asian Persuasion, muziek van Wudstik, Wesley Nuis en oom Nuis.

Portret Ambassadeurs van de Vrijheid

Elk jaar brengt het Nationaal Comité 4 en 5 mei de Nationale Herdenking onder meer onder via een aantal videoportretten van ambassadeurs voor de Vrijheid onder de aandacht. In 2018 benaderde het Comité het IHC voor een samenwerking voor het portret van dj Fedde LeGrand, die één van de ambassadeurs was en een Indische link heeft. Het IHC en Nationaal Comité schoten met Fedde een video over oorlog, herinneren en herdenken waarbij Fedde in gesprek ging met Paatje Phefferkorn, historicus Wim Manuhutu in onder meer het Verzetsmuseum Amsterdam en Indisch Zorgcentrum Nusantara in Bussum. Het leidde tot een aansprekende video. 

Fedde LeGrand, ambassadeur van de Vrijheid 2018, in gesprek over de Indische geschiedenis in de video geproduceerd door het Nationaal Comité 4 en 5 mei i.s.m. het IHC.

Indiëherdenking onder de aandacht: online campagnes 
fotocampagne • 5 ‘De Geest Overwint’ video’s • landelijke aandacht: Omroep Max, AD, NOS

Om de Nationale Indiëherdenking landelijk extra onder de aandacht te brengen en mensen uit te nodigen de herdenking op 15 augustus bij te wonen, zette het IHC ook in 2018 diverse online campagnes via social media in. IHC’s Suzanne Rastovaç regisseerde en produceerde samen 5 aangrijpende ‘De Geest Overwint’ beeldportretten van onder anderen acteur Joenoes Polnaija, kranslegger Stefanus Ririhena en schrijver/dichter Ellen Deckwitz. Het centrale thema was ‘De Geest Overwint’. 
Een greep uit de shortdocu's:

De Geest Overwint: Ellen Deckwitz: ‘De oorlog heeft mijn opa en oma zo’n knauw gegeven dat ze niet meer de keuze hadden om hun eigen geest vorm te geven’.

De Geest Overwint: Wesley Nuis: ‘Ik ben eigenlijk alleen maar blij dat mijn familie het heeft gered. En dat ik nu hier mag zijn wie ik ben.’

De Geest overwint. Joenoes Polnaija: ‘Ik kan een stap achteruit doen en kijken naar het geheel, de totale geschiedenis.’

Daarnaast produceerde het IHC in samenwerking met Stichting Nationale Herdenking 15 Augustus 1945 een fotocampagne, bestaand uit 12 portretten met een diversiteit aan Indische gezichten die hun persoonlijke verhaal deelden over wie, wat en waarom zij op 15 augustus herdenken. 


 

Het verhaal van danstheatermaker en artistiek directeur Nita Liem (56) was onderdeel van de #ikherdenk fotocampagne op social media. “Mijn ouders zaten middenin de Tweede Wereldoorlog in Indië en hebben me er bijna niets over verteld. Het familieverhaal is nog steeds verstopt. Op 15 augustus denk meteen aan mijn moeder en herdenk ik mijn oma, de moeder van mijn moeder. Zij is gestorven tijdens de geboorte van mij moeder. Als ik op toneel sta, heb ik het gevoel dat ik voor hen sta. Alsof ik voor hen, voor hun leven en wat hen is overkomen, opkom.” 

De video’s en fotoportretten, die in de weken voorafgaand aan de herdenking via social media gelanceerd werden, wisten veel mensen te raken en genereerden landelijk veel media impact en aandacht voor de Nationale Indiëherdenking. Dat vertaalde zich in aanzienlijk meer aandacht in lokale en nationale (digitale) kranten voor de herdenking in 2018.

De Geest Overwint: Op bezoek bij de Vereniging van Gerepatrieerden en Vrienden. ‘Als je ziet hoe iedereen terecht is gekomen – dat is geweldig. Niet alleen materieel – we zijn happy.’

‘De Geest Overwint’

In 2018 was het thema van de Nationale Indiëherdenking ‘De Geest Overwint – ode aan veerkracht’. Dit thema vormde het uitgangspunt voor de programmering van de herdenking. Anders dan voorgaande jaren, vond het culturele programma na de officiële herdenkingsplechtigheid waarbij onder anderen Geert Mak sprak, plaats in het Crown Plaza Hotel. Het culturele middagprogramma stond in het teken van ‘De Geest Overwint’, en was enerzijds een ode aan de veerkracht van een generatie die de mentale kracht had om op te staan tegen onvrijheid en onrecht en anderzijds aan de overstijgende kracht van de menselijke geest, die huidige generaties ook in het heden verbindt. Op 15 augustus was het 30 jaar geleden dat Koningin Beatrix het Indisch monument in Den Haag onthulde. De lunch, Kumpulan en het middagprogramma, van de Indiëherdenking werden bijgewoond door ruim 1000 man.

Samen herdenken

John Sijmonsbergen, vice voorzitter van stichting Nationale Herdenking 15 Augustus 1945 is elk jaar nauw betrokken bij de organisatie van de Indiëherdenking.

Hoe kijk jij terug op de Indiëherdenking 2018, met het culturele middagprogramma nieuwe stijl op een nieuwe lokatie?
Als zeer geslaagd. De veel kortere afstand tussen het Indisch Monument en de locatie van het middagprogramma verstrekt de verbondenheid tussen beide onderdelen. Dat is belangrijk, want naast ‘herdenken’, willen we op 15 augustus ook ruimte geven voor ‘overdenken’ en ‘verwerken’, door na te praten, muziek en zang en natuurlijk door samen te eten. In 2019 zullen we met een extra tent nog meer mensen kunnen ontvangen.’

Wat raakte jou het meest die dag?
‘De woorden van Geert Mak dat bij hem thuis de oorlog altijd aan tafel zat. Heel herkenbaar voor velen. De oorlog werkt generaties lang door. En wat mij ook raakt is dat inmiddels zovelen de Melati met trots dragen, ook buiten 15 augustus.’

Waarom is het zo belangrijk om te blijven herinneren en herdenken?
‘Allereerst uit respect en medeleven voor hen die geleden hebben en nog steeds lijden – dat zijn er ook nu nog velen. Ten tweede om ons bewust te zijn dat vrijheid en vrede niet vanzelfsprekend zijn, ook al lijkt dat wel zo in Nederland.’

Hoe kunnen we jongere generaties van het belang van de herdenking doordringen volgens jou?
‘We zijn al jaren bezig te verjongen en te verbreden en dat werkt elk jaar beter. Dat doen we door ruimte te geven aan verjonging en verbreding in de programmering en ook in onze organisatie. De Herdenking is nooit statisch geweest en groeit ook nu mee met de tijd. Dat betekent nieuwe gezichten en gezichtspunten. Op die manier wordt de herdenking op een natuurlijke en respectvolle manier steeds meer herkenbaar en aansprekend voor nieuwe generaties. Daardoor ontdekken steeds meer van de inmiddels 2 miljoen Nederlanders met een Indisch familieverhaal hun eigen verbondenheid met dit impactvolle stuk Nederlandse geschiedenis. De herdenking op 15 augustus is van ons allemaal.’

U bent hier